Συνήθως θεωρείται ως «γυναικείο πρόβλημα», κι όμως, η νευρική ανορεξία αυξάνεται στους άνδρες παγκοσμίως, με ενδείξεις ότι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών ασθενειών που οδηγούν και στο θανάτο.
Για τον Dave Chawner, η ανορεξία ξεκίνησε στην εφηβεία.
Αυτό που άρχισε ως απλή απώλεια βάρους, επιδεινώθηκε γρήγορα όταν άρχισε να δέχεται επαίνους. Σύντομα, ζυγιζόταν εμμονικά, μετρούσε θερμίδες και ασκούνταν καταναγκαστικά.
«Άρχισα να βάζω την αυτοεκτίμησή μου στους αριθμούς της ζυγαριάς. Άρχισα να μετρώ την αξία μου με το πόσο λίγο είχα φάει, πόσο είχα γυμναστεί, πόσο χρόνο άντεχα χωρίς φαγητό», δήλωσε ο Chawner, ένας Άγγλος που βρίσκεται σε ανάρρωση από ανορεξία.
Αυτή διατροφική του διαταραχή αναπτύχθηκε σταδιακά στα τέλη της εφηβείας του, γύρω στα 16. Δεν αντιλαμβανόταν ότι η σχέση του με το φαγητό και το σώμα του ήταν προβληματική.
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια αργότερα, κατάλαβε ότι μπορεί να είναι άρρωστος και απευθύνθηκε σε γιατρό για κατάθλιψη· εκεί διαγνώστηκε με ανορεξία.
Σήμερα βρίσκεται σε ανάρρωση και λέει ότι χάρη στις θεραπείες το πρόβλημα απομακρύνεται. Χρησιμοποιεί το επάγγελμά του ως κωμικός για να βοηθήσει ανθρώπους με διατροφικές διαταραχές και συμμετέχει σε ερευνητική μελέτη του Πανεπιστημίου του Κεντ που εξετάζει την κωμωδία stand-up ως εργαλείο ανάρρωσης.
Κατά την ανάρρωσή του έμαθε ότι οι διατροφικές διαταραχές δεν είναι απλώς «αποτυχημένες δίαιτες», αλλά ψυχικές ασθένειες.
«Είναι πολύ δύσκολο να πεις πότε ένας απλός πότης γίνεται αλκοολικός, και νομίζω ότι κάτι αντίστοιχο ισχύει και με τις διατροφικές διαταραχές», και συνεχίζει.
«Είναι πολύ δύσκολο να πεις πότε χάνεται η ισορροπία».
«Η αποδοχή της διαφορετικότητας των σωμάτων είναι σημαντική όχι μόνο για τις γυναίκες, αλλά και για τους άνδρες.»
— Emilio Compte, αναπληρωτής καθηγητής στο Ερευνητικό Κέντρο Συμπεριφοράς Διατροφής, Σχολή Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Adolfo Ibáñez, Χιλή
Σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Johns Hopkins, στις ΗΠΑ ένα άτομο πεθαίνει από διατροφική διαταραχή κάθε 62 λεπτά.
Η νευρική ανορεξία πλήττει κυρίως γυναίκες και κορίτσια, με αποτέλεσμα η αύξηση των περιστατικών σε άνδρες και αγόρια παγκοσμίως να περνά σχεδόν απαρατήρητη. Το βρετανικό ίδρυμα Beat εκτιμά ότι 1,25 εκατομμύρια άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο ζουν με διατροφική διαταραχή, περίπου το ένα τέταρτο εκ των οποίων είναι άνδρες.
Αύξηση περιστατικών στους άνδρες
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εισαγωγές ανδρών σε νοσοκομεία με διατροφικές διαταραχές αυξήθηκαν κατά 128% μέσα σε πέντε χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία του NHS (2021).
Η ανορεξία μπορεί να προκαλέσει αναιμία, επικίνδυνα χαμηλή αρτηριακή πίεση, απώλεια οστικής μάζας και βλάβες οργάνων.
Το Beat αναφέρει ότι κατά μέσο όρο χρειάζονται 3,5 χρόνια ώσπου κάποιος να λάβει θεραπεία από την έναρξη των συμπτωμάτων, κυρίως επειδή οι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται ότι είναι άρρωστοι.
Ο ιατρικός σύμβουλος Clive Kelly επισημαίνει:
«Πρέπει να κατανοήσουμε τη φυσιολογία αλλά και την ψυχολογία κάθε ατόμου πριν ακολουθήσουμε μια ενιαία προσέγγιση».
Η ανορεξία έχει από τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας μεταξύ των ψυχικών ασθενειών: περίπου 5% στα πρώτα τέσσερα χρόνια, φτάνοντας έως 10% στο σύνολο των περιπτώσεων.
Οι ειδικοί λένε ότι οι άνδρες συχνά έχουν χειρότερες εκβάσεις: ο κίνδυνος θανάτου είναι οκτώ φορές υψηλότερος και οι πιθανότητες νοσηλείας μεγαλύτερες. Μέχρι και το 20% των θανάτων από ανορεξία οφείλεται σε αυτοκτονία, με τους άνδρες να διατρέχουν πενταπλάσιο κίνδυνο.
Ο Kelly σημειώνει:
«Οι άνδρες είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν βουλιμία και να προκαλούν εμετό, να νιώθουν περισσότερη απομόνωση, να γυμνάζονται υπερβολικά και να νιώθουν περισσότερη παράνοια. Όλα αυτά οδηγούν στην αίσθηση του “λιγότερο άνδρας”, λένε ότι δεν αισθάνονται πια άντρες. Έτσι, η ψυχιατρική και η σωματική συνύπαρξη των διαταραχών συμβάλλουν στην επακόλουθη θνησιμότητα».
Διπλό στίγμα
Το αίσθημα απομόνωσης ενισχύεται από το στίγμα. Η διαχρονική αντίληψη ότι οι διατροφικές διαταραχές είναι «γυναικείες ασθένειες» αποθαρρύνει τους άνδρες από το να ζητήσουν βοήθεια, λέει ο Tom Freeston από το Beat.
«Αυτή η σιωπή και η ντροπή σημαίνει ότι πολλοί άνδρες καθυστερούν να μιλήσουν για τα προβλήματα τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διαγνωστούν αργότερα και σπανιότερα», συνεχίζει ο Freeston.
Έρευνα του Beat το 2023 έδειξε ότι το 53% των ανδρών στο Ηνωμένο Βασίλειο πίστευε πως κάποιος σαν κι αυτούς δεν θα μπορούσε να πάθει διατροφική διαταραχή, ενώ το 69% δεν είχε ακούσει ποτέ για άνδρες με τέτοια διαταραχή.
Ο Emilio Compte προσθέτει:
«Τα άτομα με ψυχικές ασθένειες υφίστανται στίγμα, αλλά το στίγμα είναι διπλό στους άνδρες με διατροφικές διαταραχές».
Εξατομικευμένες θεραπείες
Οι ειδικοί λένε ότι χρειάζονται καλύτερα διαγνωστικά εργαλεία για άνδρες και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση γύρω από την ανδρική ανορεξία.
Μέχρι το 2013, τα διαγνωστικά εγχειρίδια περιλάμβαναν την αμηνόρροια (απουσία εμμήνου ρύσεως) ως κριτήριο, κάτι που δυσκόλευε τη διάγνωση στους άνδρες.
Ο Chawner αναφέρει:
«Ειλικρινά πιστεύω πως αν ήμουν γυναίκα και είχα πάει στον γιατρό με τα ίδια δεδομένα, δεν θα είχα λάβει ούτε τη μισή “ποιότητα” θεραπείας που έλαβα».
Οι άνδρες συχνά αναφέρουν ότι αισθάνονται “σαν γυναίκες” σε περιβάλλοντα θεραπείας που απευθύνονται σε γυναίκες και συχνά ρωτώνται για την επιδίωξή τους για αδυνάτισμα, κάτι που παρατηρείται συχνά σε γυναίκες. Οι Compte και Freeston λένε ότι τα συμπτώματα των ανδρών συχνά συνδέονται με την επιδίωξη τους για αδυνάτισμα ή για τον έλεγχο της μυϊκής τους μάζας.
Ακόμη και σήμερα, πολλά εργαλεία αξιολόγησης εστιάζουν στο αδυνάτισμα, αγνοώντας την ανδρική έμφαση στη μυϊκή γράμμωση.
Ο Compte σημειώνει:
«Το σύστημα ουσιαστικά απέκλεισε τους άνδρες από τη διάγνωση της νευρικής ανορεξίας. Αυτό συνέβαλε στην ιδέα: ‘Μπορεί να μην έχω διατροφική διαταραχή γιατί είμαι άνδρας, και οι άνδρες δεν έχουν τέτοιες διαταραχές’».
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι άνδρες με αναπηρία, οι τρανς, οι μη-δυαδικοί και εκείνοι από εθνοτικές μειονότητες.
Ο Kelly επισημαίνει επίσης ότι οι άνδρες είναι πιο επιρρεπείς σε gastroparesis (κατάσταση κατά την οποία το στομάχι δεν αδειάζει σωστά) κάτι που μπορεί να αποβεί μοιραίο αν δεν διαγνωστεί πριν από την έναρξη προγράμματος επανασίτισης, όπου η τροφή τροφοδοτείται απευθείας στο στομάχι μέσω ενός σωλήνα.
«Έχω δει περιπτώσεις όπου νεαροί άνδρες πέθαναν από εισρόφηση γαστρικού περιεχομένου. Είναι ζωτικής σημασίας να αναγνωρίζουμε τον κίνδυνο, να εξετάζουμε αν το στομάχι δεν είναι διασταλμένο και αν αδειάζει κανονικά», λέει.
Η έλλειψη ανδρικών θεραπευτικών πλαισίων είναι άλλο εμπόδιο: οι άνδρες συχνά αισθάνονται άβολα ως οι μόνοι σε ομάδες θεραπείας με γυναικοκεντρικό λόγο, κάτι που εντείνει την αίσθηση αποκλεισμού αντί να στηρίζει την ανάρρωση.
Ο Compte τονίζει επίσης ότι η συζήτηση γύρω από την εικόνα του ανδρικού σώματος παραμένει δεκαετίες πίσω σε σχέση με την πρόοδο που έχει σημειωθεί για τις γυναίκες – και ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μόνο εντείνει αυτές τις πιέσεις, με τους influencers να προωθούν συχνά την υπερβολική άσκηση και τις περιοριστικές δίαιτες.
«Έχει γίνει πολλή δουλειά για τις γυναίκες με ζητήματα εικόνας σώματος, και πρέπει να την αντικατοπτρίσουμε και στους άνδρες», λέει.
«Η αποδοχή της ποικιλομορφίας των σωμάτων είναι σημαντική και για τους άνδρες».
Η σημασία της έγκαιρης παρέμβασης
Αρχικά, ο Chawner αντιστεκόταν στη θεραπεία, αλλά μια νοσηλεύτρια του άλλαξε γνώμη.
«Μου είπε: ‘Δεν θα περίμενες το λάπτοπ σου να δουλέψει χωρίς φόρτιση. Γιατί να περιμένεις το μυαλό σου να δουλέψει χωρίς τροφή;’. Νομίζω ότι αυτή η επαγγελματικά εξειδικευμένη χρήση της σκληρής αλήθειας ήταν πραγματικά σημαντική».
Μετά από δυόμισι χρόνια θεραπείας, λέει ότι αισθάνεται «πιο μακριά από ποτέ» από τη διαταραχή, αν και εξακολουθεί να ζει με αυτήν.
Παρά το στίγμα γύρω από τους άνδρες με ανορεξία, πιστεύει ότι προσωπικά ωφελήθηκε από το ότι ήταν άνδρας στο σύστημα υγείας.
«Η άβολη αλήθεια είναι ότι αν ήμουν γυναίκα, δεν θα είχα λάβει τόσο καλή θεραπεία».
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η έγκαιρη παρέμβαση είναι κρίσιμη: οι διατροφικές διαταραχές είναι σοβαρές ψυχικές ασθένειες αλλά είναι θεραπεύσιμες, και η πλήρης ανάρρωση είναι δυνατή.
Ο Compte καταλήγει:
«Υπάρχουν πάντα άνθρωποι που θέλουν να σε βοηθήσουν. Όσο νωρίτερα ζητήσεις βοήθεια, τόσο καλύτερα».
ΠΗΓΗ: euronews.com
Σχόλια 0