Νέα αξιολόγηση των κινδύνων από τις τοξίνες Alternaria στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Η επιστημονική έκθεση εξετάζει οκτώ τοξικές ουσίες που παράγονται από μύκητες του γένους Alternaria και μπορούν να επιμολύνουν γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα.
Σύμφωνα με τα νέα ευρήματα, πέντε από τις οκτώ τοξίνες χαρακτηρίζονται γενοτοξικές, καθώς μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA των κυττάρων. Παράλληλα, η EFSA επισημαίνει ότι τα βρέφη, τα νήπια και τα μικρά παιδιά εμφανίζουν γενικά τη μεγαλύτερη διατροφική έκθεση σε αυτές τις ουσίες σε σχέση με το σωματικό τους βάρος.
Η νέα αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, τις μετρήσεις συγκεντρώσεων των τοξινών σε τρόφιμα και ζωοτροφές, καθώς και νεότερες εκτιμήσεις για την έκθεση ανθρώπων και ζώων.
Πέντε τοξίνες μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA
Οι πέντε ουσίες που χαρακτηρίστηκαν γενοτοξικές είναι η αλτερναριόλη (AOH), ο μονομεθυλαιθέρας της αλτερναριόλης (AME), η αλτερτοξίνη I (ATX-I), η αλτερτοξίνη II (ATX-II) και η στεμφυλοτοξίνη III (STTX-III).
Η γενοτοξικότητα αφορά την ικανότητα μιας ουσίας να προκαλεί βλάβες στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Πρόκειται για σημαντικό παράγοντα στην αξιολόγηση της ασφάλειας των τροφίμων, καθώς τέτοιες βλάβες μπορεί να συνδέονται με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία.
Για ορισμένες από τις ουσίες αυτές, ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την παρουσία τους στα τρόφιμα παραμένουν περιορισμένα. Αυτό δεν επιτρέπει ακόμη την πλήρη ποσοτικοποίηση της διατροφικής έκθεσης και του σχετικού κινδύνου.
Σε ποια τρόφιμα εντοπίζονται συχνότερα
Το τενουαζονικό οξύ (TeA) ήταν η τοξίνη Alternaria που εντοπίστηκε συχνότερα στα τρόφιμα. Οι υψηλότερες συχνότητες παρουσίας καταγράφηκαν ιδιαίτερα στα μούρα της μουριάς, στη σκόνη πάπρικας και στις ντομάτες.
Η EFSA διευκρινίζει ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με το εάν το συγκεκριμένο οξύ προκαλεί βλάβες στο DNA.
Ωστόσο, κατά την αξιολόγηση των υπόλοιπων επιδράσεών του στην υγεία, οι ειδικοί υιοθέτησαν συντηρητική προσέγγιση. Με βεβαιότητα 98% εκτίμησαν ότι η πιθανότητα εμφάνισης δυσμενών επιπτώσεων από τη διατροφική έκθεση στο TeA είναι χαμηλή.
Ποια τρόφιμα συμβάλλουν περισσότερο στην έκθεση
Σύμφωνα με την αξιολόγηση, σημαντική συμβολή στη συνολική διατροφική έκθεση στις τοξίνες Alternaria έχουν τα δημητριακά και τα προϊόντα με βάση τα σιτηρά, τα προϊόντα φρούτων και οι χυμοί, οι ντομάτες και τα λαχανικά.
Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται επίσης το ελαιόλαδο και το ηλιέλαιο.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην έκθεση των μικρότερων ηλικιακών ομάδων. Τα βρέφη, τα νήπια και τα παιδιά μικρής ηλικίας εμφανίζουν γενικά υψηλότερη εκτιμώμενη πρόσληψη των συγκεκριμένων τοξινών ανά κιλό σωματικού βάρους σε σύγκριση με τους ενήλικες.
Δύο τοξίνες δεν φαίνεται να προκαλούν ανησυχία στα σημερινά επίπεδα
Για δύο ακόμη ουσίες, την αλτενουένη (ALT) και την τεντοξίνη (TEN), οι εκτιμώμενες ποσότητες που προσλαμβάνονται μέσω της διατροφής βρίσκονται αρκετά χαμηλότερα από τα επίπεδα στα οποία ενδέχεται να εμφανιστούν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία.
Με βάση τα σημερινά επίπεδα έκθεσης, η EFSA θεωρεί απίθανη την εμφάνιση αρνητικών επιπτώσεων από αυτές τις δύο τοξίνες.
Τι ισχύει για τις ζωοτροφές και την υγεία των ζώων
Η αξιολόγηση εξετάζει επίσης τους πιθανούς κινδύνους από την παρουσία τοξινών Alternaria στις ζωοτροφές.
Για τα περισσότερα είδη ζώων, η EFSA επισημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα ώστε να αξιολογηθούν με επάρκεια οι επιπτώσεις στην υγεία τους.
Ειδικότερα, η αλτερναριόλη (AOH) και ο μονομεθυλαιθέρας της (AME) δεν εκτιμάται ότι δημιουργούν ανησυχία για την υγεία των κοτόπουλων κρεατοπαραγωγής. Αντίθετα, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο επιπτώσεων από την έκθεση στο τενουαζονικό οξύ (TeA), τόσο στα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής όσο και στις ωοτόκες όρνιθες.
Περισσότερη έρευνα ζητά η EFSA
Στο πλαίσιο της νέας αξιολόγησης, η EFSA εξέτασε για πρώτη φορά και μια μέθοδο εκτίμησης της διατροφικής έκθεσης στο TeA χωρίς τη χρήση πειραματόζωων. Ωστόσο, λόγω των επιστημονικών αβεβαιοτήτων και των ελλείψεων στα διαθέσιμα δεδομένα, τα αποτελέσματα της μεθόδου δεν ενσωματώθηκαν στην τελική αξιολόγηση κινδύνου.
Η ευρωπαϊκή Αρχή ζητά τη συγκέντρωση περισσότερων στοιχείων και τη συνέχιση της επιστημονικής έρευνας για τις τοξίνες Alternaria στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές.
Στόχος είναι να καλυφθούν τα υπάρχοντα κενά γνώσης και να βελτιωθεί η αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων.
ΠΗΓΗ: EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων)
Σχόλια 0