Μια νέα επιστημονική μετα-ανάλυση αποκαλύπτει ότι τα οφέλη και οι κίνδυνοι της διαλειμματικής νηστείας μεταβάλλονται σημαντικά ανάλογα με την ηλικία, ενώ αναδεικνύει και μια ανησυχητική παρενέργεια που φαίνεται να είναι κοινή για όλους.
Η δημοτικότητα των διατροφικών προγραμμάτων που βασίζονται στη διαλειμματική νηστεία συνεχίζει να αυξάνεται, χάρη στην απλότητα της μεθόδου (που απαιτεί απλώς αποχή από το φαγητό για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα), στα γρήγορα ορατά αποτελέσματα και στη θερμή υποστήριξη που λαμβάνει από influencers και δημόσια πρόσωπα. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι αρκετές μελέτες και μετα-αναλύσεις έχουν ήδη δείξει πως η διαλειμματική νηστεία δεν προσφέρει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη μορφή θερμιδικού περιορισμού. Επιπλέον, όταν η νηστεία διακόπτεται και το άτομο επιστρέφει στις συνήθεις διατροφικές του συνήθειες, το βάρος τείνει να επανέρχεται γρήγορα στα προ της δίαιτας επίπεδα. Όσον αφορά τις μεταβολικές επιδράσεις, τα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν ακόμη ασαφή.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται μια νέα μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients, η οποία υποδηλώνει ότι τα πιθανά οφέλη αλλά και οι κίνδυνοι της διαλειμματικής νηστείας διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία του ατόμου.
Η μελέτη
Ερευνητές του Ningxia Medical University στο Yinchuan της Κίνας εξέτασαν όλες τις κλινικές μελέτες που είχαν δημοσιευθεί σχετικά με το θέμα έως το 2025. Από αυτές επέλεξαν 28 μελέτες που αφορούσαν συνολικά περισσότερα από 1.800 υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ηλικιακές ομάδες: έως 30 ετών, από 30 έως 44 ετών και άνω των 45 ετών.
Οι ερευνητές συμπεριέλαβαν όλες τις μορφές διαλειμματικής νηστείας: εναλλασσόμενες ημέρες φυσιολογικής και περιορισμένης πρόσληψης τροφής, καθημερινά χρονικά παράθυρα νηστείας (όπως το σχήμα 18:6), το μοντέλο 5:2 (πέντε ημέρες κανονικής διατροφής και δύο ημέρες περιορισμού) καθώς και άλλες παραλλαγές. Στη συνέχεια αξιολόγησαν διάφορους ανθρωπομετρικούς και μεταβολικούς δείκτες, προκειμένου να εξετάσουν όχι μόνο τις μεταβολές στο σωματικό βάρος αλλά και τις υπόλοιπες πιθανές συνέπειες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν καταρχάς ότι τα παρατηρούμενα αποτελέσματα δεν εξαρτώνται ιδιαίτερα από το είδος του πρωτοκόλλου που ακολουθείται, καθώς δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών μορφών νηστείας.
Παράλληλα, ορισμένες επιδράσεις εμφανίστηκαν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Η σημαντικότερη ήταν η απώλεια άλιπης σωματικής μάζας, δηλαδή μυϊκού ιστού. Εξίσου αξιοσημείωτη ήταν η αύξηση της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης (LDL). Οι λόγοι γι’ αυτή την απροσδόκητη μεταβολή δεν είναι ακόμη ξεκάθαροι. Ενδέχεται να οφείλεται σε μεταβολικούς μηχανισμούς, αλλά και στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι, μετά τις περιόδους νηστείας και χωρίς ένα σωστά σχεδιασμένο διατροφικό πρόγραμμα, τείνουν να επιβραβεύουν τον εαυτό τους καταναλώνοντας τρόφιμα πλούσια σε λιπαρά και χαμηλής διατροφικής αξίας.
Διαλειμματική νηστεία και ηλικία
Άλλες επιδράσεις, ωστόσο, φαίνεται να διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία.
Οι νεότεροι συμμετέχοντες παρουσίασαν σημαντική μείωση των επιπέδων ινσουλίνης νηστείας και της αντίστασης στην ινσουλίνη, γεγονός που μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης προδιαβήτη. Παράλληλα, παρατηρήθηκε μείωση της λιπώδους μάζας.
Στην ηλικιακή ομάδα 30-44 ετών τα αποτελέσματα ήταν προς την ίδια κατεύθυνση αλλά λιγότερο έντονα. Οι λόγοι παραμένουν ασαφείς, αν και οι ερευνητές υποθέτουν ότι μπορεί να σχετίζονται με το αυξημένο στρες που χαρακτηρίζει συχνά αυτή την περίοδο της ζωής. Το στρες συνδέεται με αυξημένη παραγωγή κορτιζόλης, μιας ορμόνης που μπορεί να περιορίζει ορισμένα από τα μεταβολικά οφέλη της νηστείας, όπως αυτά που σχετίζονται με την ινσουλίνη.
Τα άτομα άνω των 45 ετών ενδέχεται να εμφανίσουν βελτιώσεις στα επίπεδα τριγλυκεριδίων, στην αρτηριακή πίεση και στον μεταβολισμό της ινσουλίνης. Ωστόσο, οι αποκρίσεις ήταν ιδιαίτερα μεταβλητές από άτομο σε άτομο. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, συνολικά δεν προκύπτουν σαφή και ουσιαστικά οφέλη στους καρδιομεταβολικούς δείκτες αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι οι νέοι φαίνεται να αποκομίζουν μεταβολικά οφέλη, αλλά ταυτόχρονα διατρέχουν τον κίνδυνο σημαντικής απώλειας μυϊκής μάζας. Αντίθετα, τα πιο ώριμα άτομα και οι ηλικιωμένοι δεν φαίνεται να κερδίζουν ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη, ενώ εκτίθενται σε ακόμη σοβαρότερους κινδύνους λόγω της απώλειας άλιπης μάζας, η οποία έτσι κι αλλιώς αποτελεί φυσικό φαινόμενο της γήρανσης.
Για τον λόγο αυτό, όλοι όσοι ακολουθούν διαλειμματική νηστεία θα πρέπει να εντάσσουν στο πρόγραμμά τους συστηματική προπόνηση αντιστάσεων, τουλάχιστον δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα, ώστε να προστατεύουν τη μυϊκή τους μάζα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες πρωτεΐνης κατανεμημένες μέσα στην ημέρα. Απαραίτητη θεωρείται επίσης η τακτική παρακολούθηση του λιπιδαιμικού προφίλ, καθώς η αύξηση της LDL χοληστερόλης δεν πρέπει να υποτιμάται.
Οι αδυναμίες της μελέτης
Οι ίδιοι οι Κινέζοι ερευνητές επισημαίνουν πάντως, έναν σημαντικό περιορισμό: η στατιστική ισχύς των διαθέσιμων δεδομένων είναι σχετικά χαμηλή, γεγονός που περιορίζει την αξιοπιστία των συμπερασμάτων. Κατά την άποψή τους, τα ευρήματα θα πρέπει να θεωρούνται προς το παρόν υποθέσεις που απαιτούν περαιτέρω επιβεβαίωση.
Επιπλέον, με εξαίρεση την αύξηση της LDL χοληστερόλης, τα περισσότερα από τα θετικά αποτελέσματα που παρατηρούνται με τη διαλειμματική νηστεία εμφανίζονται και σε οποιαδήποτε άλλη μορφή θερμιδικού περιορισμού λόγω της απώλειας βάρους. Οι μεταβολικοί δείκτες συνήθως βελτιώνονται όταν μειώνεται το σωματικό βάρος, ενώ η απώλεια μυϊκής μάζας αποτελεί έναν συχνά υποτιμημένο κίνδυνο που δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που επιλέγουν τη διαλειμματική νηστεία δεν ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες ως προς την ποιότητα των τροφών που καταναλώνουν, εκτός εάν βρίσκονται υπό την καθοδήγηση γιατρού ή διαιτολόγου, κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν συμβαίνει. Ως αποτέλεσμα, η συνολική ποιότητα της διατροφής μπορεί να είναι χαμηλή και οι αρνητικές συνέπειες να γίνονται εντονότερες.
Τελικά, τα βασικά πλεονεκτήματα της διαλειμματικής νηστείας φαίνεται να περιορίζονται στην ευκολία εφαρμογής της και στην αίσθηση γρήγορων αποτελεσμάτων. Ωστόσο, αυτά τα αποτελέσματα διατηρούνται μόνο όσο συνεχίζεται το πρόγραμμα. Με την επιστροφή στις συνηθισμένες διατροφικές συνήθειες, το βάρος συνήθως επανέρχεται, ενώ στο μεταξύ μπορεί να έχουν προκληθεί μη αμελητέες επιπτώσεις στην υγεία.
Περιεχόμενα Άρθρου
Σχόλια 0